شرکت «ورسل» (Vercel) که بیش از هر چیز به خاطر زیرساختهای ابری قدرتمندش در میان توسعهدهندگان شناخته میشود، این روزها بدون سر و صدا به یکی از حیاتیترین شاهراههای نرمافزاری جهان تبدیل شده است. آمارهای تکاندهنده این شرکت گویای همهچیز است: میزبانی از ۶ میلیون استقرار (Deployment) در روز که نیمی از آنها مستقیماً توسط عاملهای کدنویسی هدایت میشوند و پردازش روزانه بیش از ۱ تریلیون توکن از طریق درگاه هوش مصنوعی ورسل.
پس از برگزاری کنفرانس اخیر ShipNYC، راسل براندوم به نمایندگی از رسانههای فناوری، پای گفتگوی گیلرمو راوش (Guillermo Rauch)، مدیرعامل جریانساز ورسل نشسته است تا نگاه او را به وضعیت کنونی این بازار و رقابت پنهان شرکتهای زیرساختی با آزمایشگاههای بزرگ هوش مصنوعی جویا شود.
عبور از تبِ نمونههای اولیه؛ واقعیتهای سرسخت بازار در سال ۲۰۲۶
سال گذشته برای بسیاری از کسبوکارها، دوران شیفتگی و ساخت نمونههای اولیه بود؛ دورانی که سقف پرواز رویاها بلند بود و همه میخواستند با رها کردن عامل های هوش مصنوعی در بدنه سیستمها، معجزه خلق کنند. اما سال ۲۰۲۶، سال مواجهه با واقعیتهای سرسخت محیط عملیاتی (Production) است.
گیلرمو راوش دو کاربرد حیاتی و جریانساز (Killer Apps) را برای عامل های هوش مصنوعی در دنیای واقعی متصور است:
- عاملهای کدنویسی: ابزارهایی که امروزه بخش عمدهای از مصرف توکن جهان را به خود اختصاص دادهاند، اما نرمافزارهای تولیدشده توسط آنها به یک فضای میزبانی و مدیریت امن نیاز دارد.
- عاملهای سازمانی داخلی: ابزارهایی که به چرخ دندههای مدیریتی شرکتها سرعت میدهند؛ هرچند ورود آنها به لایههای درونی سازمان، چالشهای بزرگی مثل نحوه دسترسی امن به دادهها، حسابرسی رفتار عامل و ردیابی فراخوانی ابزارها (Tool Calls) را به همراه داشته است.
چالش تفتیش افکار و امنیت داده ها در هوش مصنوعی
به باور راوش، ورود ابزارهای پیشرفتهای مثل کاشتنیهای مغزی یا دستارهای هوشمند به بازار مصرف، خطرات نظارتی بزرگی به همراه دارد. ابزاری که ابتدا برای کمک به یک بیمار دچار «سندرم قفلشدگی» طراحی شده، پتانسیل این را دارد که به وسیلهای برای کنترل پنهانترین افکار انسان توسط دولتها یا شرکتهای تجاری تبدیل شود. همین هراس در دنیای نرمافزار نیز جاری است.
مدیرعامل ورسل به گفتگوی خود با رئیس شرکت هوافضای ایرباس اشاره میکند:
«تصور کنید دههها کدنویسی بسیار تخصصی C++ در حوزه مهندسی هوافضا دارید. یک توسعهدهنده بدون آگاهی، ابزار کدنویسی هوشمندی مثل Cursor یا Devin را با تنظیمات اشتباه نصب میکند و ناگهان تمام کدهای محرمانه شما برای آموزش مدلهای ابری به سرقت میرود.»
ورسل برای حل این بحران، فریمورک Eve را توسعه داده که وظایف عامل را با زبان طبیعی مشخص میکند. ابزار دیگر آنها Vercel Sandbox است؛ نوعی قفس امن یا زیرساخت توسعه هوش مصنوعی که به عامل اجازه میدهد خلاقیت و هوش خود را بروز دهد، اما سیاستهای سفتوسختی روی دسترسی به دادهها و خروجی آنها اعمال میکند تا مانع نشت اطلاعات حیاتی شود.
┌────────────────────────────────────────┐
│ Vercel Sandbox │
│ │
│ ┌────────────────────────────────┐ │
│ │ AI Agent │ │
Data Request ──>│──>│ (Free to express intelligence) │ │
│ └────────────────────────────────┘ │
│ │ │
│ ▼ │
│ [Strict Policy Enforcement] │
└───────────────────│────────────────────┘
▼
No Data Leakage!
فروپاشی پادشاهیهای انحصارطلب و خیزش مدل های متن باز هوش مصنوعی
یکی از بزرگترین تغییرات رفتار مشتریان در سال جاری، عبور از وفاداری مطلق به یک آزمایشگاه خاص است. سال گذشته شرکتها خود را به اکوسیستم OpenAI یا Anthropic محدود میکردند، اما امروز متوجه شدهاند که کل این زنجیره — از مدل و پلتفرم داده گرفته تا سندباکس و گیتوی — کاملاً ماژولار و قابل تعویض (Plug and Play) است.
آمارها در ورسل دروغ نمیگویند؛ بازار به سمت بهینهسازی هزینهها حرکت کرده و به همین دلیل قیمت و کارایی گوگل جمنای باعث رشد شگفتانگیز این مدل در محیطهای عملیاتی شده است، حتی اگر در صدر اخبار رسانهها نباشد. از سوی دیگر، مدل های متن باز هوش مصنوعی مانند DeepSeek و GLM-۵.۲ با شتابی بیسابقه در حال فتح بازار هستند. این تغییر رفتار، مدل درآمدی غولهای نرمافزاری (SaaS) را که پادشاهی خود را بر پایه به دام انداختن دادههای کاربران بنا کرده بودند، به شدت تهدید میکند.
جداسازی مدل از عامل؛ آینده مهندسی نرمافزار به کدام سو میرود؟
وقتی از راوش درباره قابلیتهای جدید OpenAI برای انتشار مستقیم وبسایتها و رقابت با ورسل سوال شد، او با لبخند پاسخ داد:
«این یک فرصت عالی برای ماست. حالا مردم به چتجیپتی به عنوان ابزاری برای ساخت سایت نگاه میکنند و وقتی از مدل درباره میزبانی وب سوال میپرسند، مدل خودبهخود ورسل را پیشنهاد میدهد!»
با این حال، او معتقد است دنیای فناوری اکنون در حال اتخاذ یک تصمیم تاریخی است: آیا مدل و عامل باید به یکدیگر متصل بمانند یا مسیر جداسازی مدل از عامل رقم خواهد خورد؟
دیدگاه ورسل روشن است؛ هوش نباید انحصاری باشد. ساختار هوش مصنوعی باید شبیه به تمام تاریخ مهندسی نرمافزار، مبتنی بر بلوکهای ساختمانی مجزا و پروتکلهای باز باشد. ورسل با همین استراتژی قصد دارد به AWS (آمازون وب سرویس) نسل جدید تبدیل شود و نقشی حیاتی در معماری آینده دنیای پردازش ایفا کند.
