لندن – پژوهشگران مؤسسه علمی مراقبت از حیوانات خانگی والهام (Waltham Petcare Science Institute) با همکاری دانشگاه کوئین مری لندن، سامانهای مبتنی بر هوش مصنوعی توسعه دادهاند که میتواند خطر ابتلا به بیماری پریودنتال در سگها را بهصورت فردی پیشبینی کند.
به گزارش هوش مصنوعی سیمرغ، این مدل ارزیابی خطر که نتایج آن در نشریه Frontiers in Veterinary Science منتشر شده است، با ترکیب دادههایی مانند نژاد، سن، یافتههای بالینی و شاخصهای مربوط به بهداشت دهان و دندان، برای شناسایی زودهنگام سگهای در معرض خطر طراحی شده است.
در توضیح این پژوهش آمده است که هدف از توسعه این سامانه، ارتقای ابزارهای موجود و حرکت از مرحله تشخیص به سمت پیشبینی است؛ رویکردی که به گفته پژوهشگران میتواند به دامپزشکان و صاحبان حیوانات خانگی کمک کند تا مراقبتهای دهانی را بهصورت پیشگیرانه و متناسب با هر حیوان انجام دهند.
پژوهشگران برای ساخت این مدل، ابتدا با بررسی منابع علمی و استفاده از نظر متخصصان دامپزشکی، یک «گراف جهتدار بدوندور» طراحی کردند تا عوامل خطر مرتبط با بیماری پریودنتال را شناسایی کنند. در این فرایند، متغیرهایی مانند سن، نژاد، مراقبتهای پیشگیرانه، شاخصهای تشخیصی و نشانههای بالینی در نظر گرفته شد.
سپس این ساختار به یک شبکه بیزی کامل تبدیل شد؛ مدلی که قادر است روابط پیچیده میان چندین عامل خطر را تحلیل کند. دادههای مورد استفاده در این پژوهش از پروندههای الکترونیکی بیش از ۹ میلیون سگ، پرسشنامههای تکمیلشده توسط صاحبان حیوانات و اطلاعات تخصصی دامپزشکان دندانپزشکی حیوانات استخراج شد.
بر اساس نتایج این پژوهش، شبکه نهایی شامل ۱۹ گره، ۴۵ ارتباط و ۱۰۱ حالت بود و برای آن ۳۳ هزار و ۲۳۱ احتمال شرطی محاسبه شد. ارزیابی مدل در چند مجموعه داده مستقل نشان داد که عملکرد آن در سه مورد از چهار گروه اعتبارسنجی پایدار و قابل اتکا بوده است.
یافتهها نشان میدهد که سن، یکی از مهمترین عوامل پیشبینیکننده بیماری است؛ بهگونهای که احتمال ابتلا از تقریباً صفر در تولهسگها به حدود ۴۷ درصد در ۱۳ سالگی میرسد. همچنین سگهای نژاد کوچک و نژادهای براکیوسفالیک یا پوزهکوتاه، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
در این میان، التهاب لثه نیز بهعنوان یکی از شاخصهای مهم اولیه شناخته شده است؛ عاملی که احتمال بروز پریودنتیت را بیش از ۳۰۰ برابر افزایش میدهد. پژوهشگران میگویند نشانههایی مانند التهاب لثه، شکل نامناسب دندانها و تجمع قابل مشاهده لایههای زیستی، میتواند بهعنوان نشانگرهای هشدار اولیه مورد استفاده قرار گیرد و حتی در معاینههای معمول یا با راهنمایی مناسب، توسط صاحبان حیوانات نیز قابل تشخیص باشد.
بر پایه این گزارش، توسعه این مدل میتواند گامی مهم در بهبود سلامت دهان و دندان سگها و کاهش بروز آسیبهای غیرقابل بازگشت لثه و بافتهای نگهدارنده دندان باشد؛ مسیری که قرار است تشخیص دیرهنگام را به پیشبینی زودهنگام تبدیل کند، چون ظاهراً حتی سگها هم قرار است قربانی دیر رسیدن آدمها به پیشگیری نشوند.