هشدار سازمان ملل: هوش مصنوعی میتواند «واگرایی بزرگی» میان کشورهای غنی و فقیر ایجاد کند
سازمان ملل متحد در گزارش اخیر خود هشدار داده که هوش مصنوعی (AI) بدون اتخاذ تدابیر لازم، میتواند شکاف میان کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه را عمیقتر کرده و رویدادی مشابه «واگرایی بزرگ» در انقلاب صنعتی را رقم بزند.
به گزارش سرویس علم و فناوری، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در تازهترین گزارش خود به بررسی واقعیتهای دشوار در پس هیاهوی وعدههای هوش مصنوعی پرداخته است. این گزارش تأکید میکند که چگونه این فناوری ممکن است بر زندگی افرادی که در دنیای دادهمحور کنونی در حاشیه قرار دارند، تأثیر منفی بگذارد.
تکرار تاریخ: خطر تکرار «واگرایی بزرگی»
گزارش مذکور که روز سهشنبه منتشر شد، وضعیت فعلی را با «واگرایی بزرگ» (Great Divergence) در دوران انقلاب صنعتی مقایسه میکند؛ دورانی که طی آن کشورهای غربی به سرعت مدرن شدند، در حالی که سایر نقاط جهان از قافله پیشرفت عقب ماندند.
بر اساس این گزارش، اگر گامهای مؤثری برای استفاده از قدرت هوش مصنوعی در جهت رفع نیازهای اساسی و کاهش شکاف دانش برداشته نشود، بیشتر منافع حاصل از این فناوری تنها نصیب کشورهای ثروتمند خواهد شد. این در حالی است که نگرانیها در مورد نحوه استفاده شرکتها و نهادها از هوش مصنوعی و احتمال جایگزینی مشاغل انسانی با رایانهها و رباتها، به دغدغهای جهانی تبدیل شده است.
اولویت با انسان است، نه فناوری
در حالی که بیشتر توجهات معطوف به بهرهوری، رقابت و رشد اقتصادی ناشی از هوش مصنوعی است، نویسندگان گزارش تأکید دارند که پرسش مهمتر، تأثیر این فناوری بر زندگی انسانهاست.
مایکل موتوکریشنا، از مدرسه اقتصاد لندن و نویسنده اصلی این گزارش، در مراسم رونمایی از این گزارش در بانکوک گفت:
«ما تمایل داریم بیش از حد بر نقش فناوری تأکید کنیم. باید اطمینان حاصل کنیم که اولویت با فناوری نیست، بلکه اولویت با مردم است.»
خطر طرد شدن برای جوامعی که هنوز در دسترسی به مهارتها، برق و اینترنت با مشکل مواجهاند، سالمندان و افرادی که به دلیل جنگ، درگیریهای داخلی و بلایای اقلیمی آواره شدهاند، بسیار جدی است. این گزارش هشدار میدهد که این افراد ممکن است در دادههای هوش مصنوعی «نامرئی» باشند و در تصمیمگیریها نادیده گرفته شوند.
فرصتها و چالشهای زیستمحیطی و امنیتی
این گزارش تصریح میکند که هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری عمومی، میتواند بهرهوری را افزایش دهد، صنایع جدید ایجاد کند و به کشورهای عقبمانده کمک کند تا خود را به پیشروان برسانند.
- مزایا: توصیههای بهتر در کشاورزی، تحلیل تصاویر رادیولوژی در چند ثانیه، تشخیص سریعتر پزشکی، پیشبینی دقیقتر آبوهوا و ارزیابی خسارات، از جمله وعدههای امیدوارکننده برای مناطق روستایی و حادثهخیز است.
- چالشهای زیستمحیطی: حتی در کشورهای ثروتمند مانند ایالات متحده، مصرف بالای برق و آب توسط مراکز داده (دیتا سنترها) نگرانیهایی را ایجاد کرده است. افزایش تولید برق برای پاسخگویی به این تقاضا ممکن است مانع از تلاشها برای کاهش انتشار کربن شود.
- چالشهای امنیتی: استفاده هکرها از هوش مصنوعی برای حملات سایبری و گسترش «دیپفیکها» (Deepfakes) که میتوانند باعث انتشار اطلاعات غلط یا تسهیل فعالیتهای مجرمانه شوند، از دیگر خطرات مطرح شده است.
شکاف عمیق در آسیا و اقیانوسیه
گزارش برنامه توسعه سازمان ملل اشاره میکند که کشورهای آسیایی مانند چین، ژاپن، کره جنوبی و سنگاپور در موقعیت خوبی برای بهرهبرداری از ابزارهای هوش مصنوعی قرار دارند. در مقابل، کشورهایی مانند افغانستان، مالدیو و میانمار فاقد مهارتها، برق پایدار و منابع لازم برای بهرهبرداری از پتانسیل محاسباتی هوش مصنوعی هستند.
طبق آمار، حدود یکچهارم از منطقه آسیا-اقیانوسیه فاقد دسترسی آنلاین هستند.
فیلیپ شلکنس، اقتصاددان ارشد UNDP در منطقه آسیا و اقیانوسیه، اظهار داشت:
«اگر چنین شکافهایی پر نشوند، میلیونها نفر از دسترسی به دستگاهها، سیستمهای پرداخت دیجیتال، شناسه دیجیتال و مهارتهای لازم برای مشارکت کامل در اقتصاد جهانی محروم شده و بیشتر عقب خواهند ماند.»
وی افزود که شفافیت و مقررات مؤثر، موانع حیاتی برای اطمینان از استفاده منصفانه و پاسخگو از هوش مصنوعی هستند و تأکید کرد: «ما معتقدیم که به تعادل بیشتر و هیستری و هیاهوی کمتر نیاز داریم.»
ضرورت سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال
این گزارش نتیجهگیری میکند که هوش مصنوعی مانند برق، جاده و اینترنت در حال تبدیل شدن به یک ضرورت برای زندگی مدرن است. بنابراین، دولتها باید سرمایهگذاری بیشتری در زیرساختهای دیجیتال، آموزش، رقابت عادلانه و حمایتهای اجتماعی انجام دهند.
هدف نهایی، «دموکراتیزه کردن دسترسی به هوش مصنوعی» است تا هر کشور و جامعهای بتواند ضمن محافظت از اقشار آسیبپذیر در برابر اختلالات، از منافع آن بهرهمند شود.
همراه ما در کانال ایتا جامعه هوش مصنوعی ایران | هوش مصنوعی سیمرغ بمانید.