تحول در اکوسیستم دیجیتال: راهاندازی اپراتور ملی هوش مصنوعی تا پایان سال
معاون علمی رئیسجمهور از تدوین مجوزهای لازم برای تأسیس اپراتورهای ملی هوش مصنوعی خبر داد. این اقدام که با هدف دسترسی امن و استاندارد به دادههای ملی صورت میگیرد، میتواند نقطه عطفی در توسعه اقتصاد دیجیتال کشور باشد.
به گزارش بخش اخبار فناوری، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در حاشیه نشست «هوشمندسازی امور مالیاتی کشور» جزئیات تازهای از برنامه دولت برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی ارائه کرد. بر اساس این خبر، ایران بهزودی شاهد ظهور بازیگران جدیدی تحت عنوان «اپراتور هوش مصنوعی» خواهد بود.
اپراتور هوش مصنوعی چیست و چگونه کار میکند؟
شاید برای بسیاری این سوال مطرح شود که کارکرد این اپراتورها چیست؟ معاون علمی رئیسجمهور برای تشریح این موضوع از یک تشبیه ملموس استفاده کرده است. وی اظهار داشت که این اپراتورها مشابه اپراتورهای تلفن همراه (مانند همراه اول و ایرانسل) فعالیت خواهند کرد، با این تفاوت که بستر فعالیت آنها به جای مکالمه و اینترنت، «داده و سرویسهای هوشمند» است.
قرار است یک یا دو اپراتور اصلی در این حوزه راهاندازی شوند تا مدیریت متمرکز و بهرهبرداری بهینه از دادهها را امکانپذیر سازند.
دسترسی به دادهها با حفظ حریم خصوصی (بینامسازی)
یکی از چالشهای اصلی استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان در حوزه هوش مصنوعی، عدم دسترسی به دادههای کلان (Big Data) و واقعی است. اپراتور ملی هوش مصنوعی قرار است این مانع بزرگ را برطرف کند.
حسین افشین در خصوص سازوکار امنیتی این فرآیند توضیح داد:
«این اپراتورها دادهها را پس از طی فرآیند ناشناسسازی(Anonymization) و با همکاری کارگروه تعاملپذیری، در اختیار افراد و کسبوکارها قرار میدهند.»
این رویکرد تضمین میکند که ضمن حفظ حریم خصوصی شهروندان، خوراک لازم برای پردازش الگوریتمهای هوش مصنوعی و یادگیری ماشین فراهم شود.
زمانبندی اجرا و نقش وزارت ارتباطات
بر اساس اعلام معاونت علمی، موضوع صدور مجوزها در نشست ستاد هوش مصنوعی با حضور دکتر عارف بررسی شده است. اگرچه آمادهسازی زیرساختهای فنی توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات زمانبر خواهد بود، اما معاون رئیسجمهور با قاطعیت اعلام کرد:
«این اپراتورها حتماً امسال راهاندازی خواهند شد.»
فراتر از مالیات؛ یک زیرساخت ملی
اگرچه این خبر در حاشیه نشست امور مالیاتی اعلام شد و دادههای مالیاتی به عنوان یکی از ارزشمندترین منابع اطلاعاتی کشور معرفی گردیدند، اما این پروژه محدود به یک سازمان خاص نیست. اپراتور هوش مصنوعی و اپراتور داده، زیرساختی برای کل کشور محسوب میشود که هدف نهایی آن، مشاهده رشد ملموس در شاخصهای هوش مصنوعی و ارتقای خدمات عمومی و خصوصی است.
چرا این خبر برای اکوسیستم نوآوری مهم است؟
- تسهیل دسترسی به دیتاستهای ملی: رفع بزرگترین گلوگاه توسعه AI.
- ایجاد بازار جدید: شکلگیری مدلهای تجاری جدید بر پایه داده.
- امنیت داده: جلوگیری از نشت اطلاعات با کانالیزه کردن دسترسیها.